Başbuğ: İrtica endişesi ciddiye alınmalı

Orgeneral Başbuğ, Genelkurmay Başkanlığı Karargahı’ndaki devir-teslim töreninde yaptığı konuşmada, Mustafa Kemal Atatürk’ün 10. Yıl Nutku’nda “ulusal kültürün çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkarılması” hedefini verdiğini belirterek, “Atatürk’e göre ulusal kültürün çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkarılmasının Türk halkının bütün anlam ve görüşleriyle medeni bir toplum haline dönüştürülmesi demek olduğunu söyledi.

Orgeneral Başbuğ, “Buna karşılık bugün, toplumun bir kesimi yeni bir kültürel kimliğin, yaşam tarzının oluşumunda dini düşüncelere büyük bir ağırlık verildiğini düşünmekte ve gelişmelerden büyük bir endişe duymaktadır. Bu endişe ciddiye alınmalıdır. Çoğulcu demokrasi anlayışı çerçevesinde toplumsal huzur için bu zorunludur” diye konuştu.

Herkese insan onuruna yakışır asgari bir hayat seviyesi sağlamasının sosyal devletin bir görevi olduğunu ifade eden Orgeneral Başbuğ, sosyal devlet niteliğinin zayıflamasının toplumları cemaatleşmeye ittiğinin de bir gerçek olduğuna dikkati çekti.

Orgeneral Başbuğ, “Bu kapsamda giderek güçlenen bazı cemaatler, ekonomiyi yönlendirmeye, sosyopolitik yaşamı biçimlendirmeye, dine bağlı bir yaşam tarzı olarak sosyal kimliklerini ortaya koymaya çalışmaktadırlar. Ancak bu sosyal gerçek doğru analiz edildiği takdirde bu oluşuma karşı alınacak tedbirlerin başarı şansı olabilir” dedi.

Genelkurmay Başkanlığı görevini Orgeneral Yaşar Büyükanıt’tan devralan Orgeneral İlker Başbuğ, “Bize göre Türkiye’nin ulus devlet yapısı tartışılacak ve tartışmaya açılabilecek bir konu değildir. Çünkü bu yapı Türkiye’nin varlığı ile doğrudan doğruya ilgilidir” dedi.

Orgeneral Başbuğ, Genelkurmay Başkanlığı Karargahı’ndaki devir-teslim törenindeki konuşmasına, “Bir Türk subayının meslek hayatında ulaşabileceği en yüce ve en kutsal makam olan Genelkurmay Başkanlığı görevinin sorumluluğunu, ağırlığını ve onurunu, Türk Silahlı Kuvvetlerinde fiilen 46 yıl hizmet etmiş, bu süreçte çok şey görmüş ve yaşamış bir asker olarak çok iyi bilmekteyim” diyerek başladı.

Türkiye’nin, tarihin bütün dönemlerinde dünyanın odaklandığı kriz bölgelerinin tam ortasında yer aldığını vurgulayan Orgeneral Başbuğ, durumun değişmeyeceğini söyledi.

Orgeneral Başbuğ Anadolu coğrafyasına ve bu coğrafya üzerinde yaşanan tarihe bakıldığında, bu coğrafya üzerinde ancak güçlü devletlerin varlıklarını sürdürebildiklerinin, güçsüzlerin ise kısa sürede tarih sahnesinden silindiklerinin görebileceğini belirterek şunları kaydetti.

“Bu tespit, bize ‘Tarih ilerisini göremeyenler için acımasızdır’ sözünü hatırlatmalıdır. Bugün çevremize baktığımızda Irak, Afganistan, İsrail-Filistin, İran, Kafkaslar ve Balkanlar’daki gelişmelerin kriz bölgeleri olarak öne çıktığını söyleyebiliriz. Bu kriz bölgelerindeki gelişmelerin, Türkiye’nin ulusal menfaatlerini ve güvenliğini değişik boyutlarda etkilediği ise yaşanan bir gerçektir. Napolyon’un söylediği gibi, ‘Bir ülkenin coğrafyası o ülkenin kaderidir.’ Berlin duvarının yıkılışı ve 11 Eylül olayı uluslararası ilişkileri, ittifakları, stratejik düşünceleri, ‘tehdit’ ve buna bağlı olarak ‘güvenlik’ kavramlarını temelden sarsmıştır. Özellikle terörizmin öne çıkışı ve küreselleşmesi birçok ülke için coğrafi sınırlara dayalı savunmayı öngören stratejik düşünceden, coğrafi sınırlara bağlı olmayan güvenliğe dayalı stratejik düşünceye dönüşümü zorunlu kılmıştır. Daha önce de defalarca söylediğim gibi, artık ‘Küresel anlamda barış ve güvenlik ya her yerde, ya da hiçbir yerdedir.’ Bu saptama barış ve güvenliğin ne tek başına ülkeler, ne de ittifaklar tarafından sağlanabileceğini göstermektedir. Dünyanın herhangi bir yerinde barış ve güvenliğin tehlikeye girmesi, dünyanın o yere en uzak köşesini de tehlike ve riskin içine çeker.

Bu nedenle de görmemek, anlamamak, çözüm için samimi çaba içinde olmamak, hiçbir ülkeyi ve anlayışı tehlikeden uzak tutmaya yetmez.”

GENİŞ RİSK VE TEHDİT YELPAZESİ
Türkiye’nin bu gerçekler çerçevesinde, bulunduğu zor coğrafyada, simetrikten asimetriğe doğru uzanan geniş bir risk ve tehdit yelpazesiyle karşı karşıya olduğunu ifade eden Orgeneral Başbuğ, bu nedenle, birbirini tamamlayan ve destekleyen güçlü politik, ekonomik, teknolojik, sosyo-kültürel ve askeri güç unsurlarına sahip bulunmak zorunda olduğunu söyledi.

Orgeneral Başbuğ, “Bu aslında ‘yumuşak gücün’ ve ‘sert gücün’ toplamından oluşan ‘akıllı güç’ kavramının ve gerçeğinin ta kendisidir” dedi.

Sıkça ifade edilen düşüncelerin aksine, Türkiye’nin içinde bulunduğu coğrafi şartlar ve zorunlulukların, bazı Avrupa ülkelerinin içinde bulunduğu koşullarla aynı olmadığına dikkati çeken Orgeneral Başbuğ, bunun aksi düşüncelerin büyük bir yanılgıya ve tamir edilemez sonuçlara neden olabileceğini söyledi.

ULUS DEVLET
“Türkiye Cumhuriyeti’nin doğuşu ve gelişimi bir devrimdir ve aynı zamanda, Cumhuriyetimizin Kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün gerçekleştirdiği bir mucizedir” diyen Orgeneral Başbuğ, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesinin ulus devlet, üniter devlet ve laik devlet temeline dayandığını vurguladı. Orgeneral Başbuğ sözlerini şöyle sürdürdü:

“Türk Silahlı Kuvvetleri, Mustafa Kemal’in çizdiği Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesinin kollanması ve korunmasında her zaman taraftır. Aslında Atatürk devriminin ana hedefi, ulus devletin yaratılmasıdır. Ulus; dil, kültür ve ülke birliği ortak paydaları ile birbirine bağlı vatandaşların oluşturduğu siyasal ve sosyal bir birliktir. Ulus devlet yapımızın temelinde; vatandaşlık esasına dayanan düşünce yer almaktadır. Bu düşünce; ırksal, etnik ve dinsel ögelere kesinlikle bağlı değildir, bağlanmaya çalışılması da olumlu sonuçlar doğurmaz. Cumhuriyetimizin Kurucusu Mustafa Kemal ve arkadaşları, ulusu oluşturan bütün unsurların varlığını ve olabilecek farklı alt kimliklerini hiçbir zaman inkar etmemişlerdir. Farklı kimliklerini korurken, ortak paydalar üzerinde kendi istekleriyle birleşen ve bir üst kimlik altında yaşamayı kabul edenlere ‘Türk Milleti’ ismini vermişlerdir. Bununla birlikte elbette, ortak paydalara ve üst kimliğe zarar verebilecek faaliyetlere de hiçbir zaman müsamaha göstermemişlerdir. Bu anlayış çerçevesinde; Türkiye’nin bütün vatandaşları ‘Ne Mutlu Türküm’ ve ‘Ben Türk Ulusunun Bir Ferdiyim, Vatandaşıyım’ demekten çekinmemeli ve onların bu konudaki tereddütleri de giderilmelidir.”

Yaşanmakta olan küreselleşme çağında, ulus devlet yapısının sorgulandığının bir gerçek olduğunu vurgulayan Orgeneral Başbuğ, hatta bazılarının çok ileri giderek, ulus devlet yapısının artık ömrünü tamamladığını bile söylediklerini ifade etti.

Ulus devletin çeşitli tehditler altında olduğunu söylemek ile ulus devletin artık ömrünü tamamladığını söylemenin çok farklı olduğunu belirten Orgeneral Başbuğ, “Birincisini söylemek ne kadar doğruysa, ikincisini iddia etmek o kadar yanlıştır” dedi.

“TARTIŞMAYA AÇILABİLECEK BİR KONU DEĞİL”
Bugün küreselleşmenin bazı baş aktörlerinin de küreselleşmenin olumsuzluklarına karşı koymak için, kendi ulusal yapılarını korumaya ve güçlendirmeye çalıştıklarını anlatan Orgeneral Başbuğ, bu durumun ABD’de ve Avrupa Birliği ile üye ülkeler arasında da yaşandığının görmezlikten gelinemeyeceğini söyledi.

Önemli düşünürlerden Habermas’ın ‘Uluslar üstü kuruluşların oluşturduğu uluslararası sahnede ve küresel oyuncular arasında ulus devletler hala en önemli oyunculardır’ şeklindeki ifadesinin de bu düşünceyi doğruladığını ifade eden Orgeneral Başbuğ şunları kaydetti:

“Bize göre Türkiye’nin ulus devlet yapısı tartışılacak ve tartışmaya açılabilecek bir konu değildir. Çünkü bu yapı Türkiye’nin varlığı ile doğrudan doğruya ilgilidir.

Ulus devlet yapısını zayıflatmaya çalışmak ve tartışmak; Türkiye’nin ülkesi, ulusu ile bütünlüğünü istememek demektir. Her konuyu tartışabilme özgürlüğü, devletlerin varlığını riske sokacak konuları içermez. Devlet içinde entelektüel tartışmaların yapılabilir olması, devleti ayakta tutan unsurların tartışmaya açılması anlamını taşıyamaz. Bu gerçek yalnızca Türkiye için değil, çağdaş devlet tanımı taşıyan tüm devletler için de tavizsiz olarak geçerlidir.

Burada üzerinde düşünülmesi gereken nokta, ulus devletin nasıl daha güçlendirilebileceğine yönelik tedbir ve çareler üretmektir”

KÜRESELLEŞME
Yaşanmakta olunan küreselleşme çağında, küreselleşmeye toptan karşı çıkarak, ülkeleri küreselleşmenin dışında tutmaya çalışmanın gerçekçi bir yaklaşım olmadığını söyleyen Orgeneral Başbuğ, ulusal menfaatlere ve ulusal kültüre zarar vermeden, küreselleşmenin içinde yer almanın önemli olduğunu belirtti.

Orgeneral Başbuğ, “Bunun en kısa ifadesi ise ‘Küresel düşün, ulusal hareket et’ düşüncesidir” dedi.

Ulus devletlerin işlev sahalarının küçültülebileceğini, ancak bunu yaparken devletin anayasal organlarının ve demokrasiyi hedefleyen kurumlarının güçlendirilmesinin zorunlu olduğunu vurgulayan Orgeneral Başbuğ, küreselleşme çağında, bireyin ve özgürlüklerin daha çok öne çıkışının da doğal olduğunu ifade etti. Orgeneral Başbuğ şunları kaydetti:

“Ancak ‘devlet’, ‘birey’ ve ‘özgürlük’ kavramları var olabilmek için birbirlerine ihtiyaç duyarlar. Birinin diğerinin aleyhine genişlemesi her üçünü birden tehlikeye sokar. Dolayısıyla, bu hassas dengenin korunması demokrasiler için özel bir önem taşır. Bu dengeyi sağlamak ve korumak ise siyaset adamlarına düşen önemli bir görevdir. Bu noktada kitle iletişim araçlarına, medyaya da sorumluluk düşmektedir. Bugünün ulusal ve uluslararası politik ortamında, medyanın sağladığı olanaklarla insanların zihinleri gerçek anlamda bir mücadele alanıdır. Dolayısıyla insanların zihinleri yeni savaş alanlarıdır. Bu saptamadan hareketle hem medyanın hem de kurumların sorumlulukla ve titizlikle davranması çok önemlidir.”

“ULUS DEVLET YAPISI HEDEF ALINIYOR”
Genelkurmay Başkanlığı görevini Orgeneral Yaşar Büyükanıt’tan devralan Orgeneral İlker Başbuğ, “Bazı kesimler etnik kimliklerinin anayasal güvenceye kavuşturulmasını sık sık ve açıkça dile getirmektedirler. Bu görüş ulus devlet yapısını hedef almaktadır” dedi.

Orgeneral Başbuğ, Genelkurmay Başkanlığı Karargahı’ndaki devir-teslim törenindeki konuşmasında, Cumhuriyet ve ulus devlet rejiminin temel ilkesinin erdem olduğunu belirterek, burada kastedilen erdemin siyasal bir erdem olduğunu vurguladı. Orgeneral Başbuğ, “Bu ise demokrasi içinde yasalara saygı ve bireyin topluluğa bağlılığının ifadesidir” dedi.

Bireyin topluluğa nasıl bağlı olacağının ise işin özünü oluşturduğunu ifade eden Orgeneral Başbuğ, bu sorunun cevabının “ortak bilinç”, “ortak vicdan” kavramlarında bulunabileceğini söyledi.

Atatürk’ün de her toplumun bir ortak vicdana sahip olmasının önemine her zaman dikkat çektiğini anlatan Orgeneral Başbuğ, bireyci toplumda sorunun, asgari ortak bilinci korumak olduğunu belirtti.

Gerektiğinde kişisel çıkarlarını aşabilen, toplumun genelini ilgilendiren konularda kamuoyu oluşturabilen vatandaşlardan oluşan “kamu çıkarını gözeten sivil toplum” oluşumuna sahip olan ülkelerin bu sorunu büyük ölçüde aştığının görüldüğünü ifade eden Orgeneral Başbuğ şunları kaydetti:

“Bu nedenle kendi çıkarları yerine, ülke çıkarlarını gözetebilen sivil toplum örgütlerine sahip olunması demokrasinin vazgeçilmez bir unsurudur. Bizim ortak bilincimiz ve ortak vicdanımız ise genel anlamda ülkenin ulusal menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesidir. Ulusal menfaatlerimiz ise Cumhuriyetin temel niteliklerine sıkı sıkıya bağlı kalarak, devletin varlığının, bekasının korunması ve ulusun refah seviyesinin artırılmasıdır. Beka tedbirleri ile refah seviyesini artırıcı tedbirler arasında hassas dengenin bulunması, ilgili kurumların düşünce ve görüşlerini de dikkate alarak yine demokratik yaşam içerisinde siyasi makamlara düşen bir görevdir.”

“TÜRK TOPLUMUNA YAPILABİLECEK EN BÜYÜK KÖTÜLÜK”
Bugün Türkiye’nin karşı karşıya olduğu bölücü terör hareketinin temelinde etnik milliyetçiliğin bulunduğunu belirten Orgeneral Başbuğ, “Bazı kesimler etnik kimliklerinin anayasal güvenceye kavuşturulmasını sık sık ve açıkça dile getirmektedirler. Bu görüş ulus devlet yapısını hedef almaktadır” dedi.

Türkiye Cumhuriyeti’nin “kültürel farklılıklara” saygılı olduğunu hatırlatan Orgeneral Başbuğ, Türkiye Cumhuriyeti’nin kültürel alanda bireysel kalmak ve ulus devlet yapısına zarar vermemek şartıyla kültürel zenginliklerin yaşanması ve yaşatılması için gerekli düzenlemeleri gerçekleştirdiğini söyledi. Orgeneral Başbuğ şöyle devam etti:

“Bunun ötesinde, kimse Türkiye’den belirli bir etnik gruba kültürel alanın dışında, siyasal alanda grupsal düzenlemeler yapmasını ‘demokratik istekler’ aldatmacasıyla gizleyerek isteyemez ve bekleyemez. Daha önce de ifade ettiğim gibi, her konuyu tartışabilme özgürlüğü, devletlerin varlığını riske sokacak konuları içermez. Ayrıca kültürel alandaki düzenlemeler herhangi bir şekilde siyasal alana doğru götürülmeye ve alt kimlikler üst kimliğe dönüştürülmeye çalışılırsa ve bu konular ülke gündemine kasıtlı olarak devamlı sokulursa, korkarız ki ülke kutuplaşmaya ve ayrışmaya sürüklenebilir. Bu Türk toplumuna karşı yapılabilecek en büyük kötülüktür.” Orgeneral Başbuğ, üniter devletin Cumhuriyetin kuruluş felsefesinin diğer temel direği olduğunu ifade ederek, üniter devletin ülke, ulus, egemenlik unsurları, yasama, yürütme, yargı erkleri bakımından “teklik” özelliği gösterdiğini söyledi.

Üniter devletin eşitlik ilkelerinin korunmasının, bölgecilik ve ırkçılık, yapılmamasının ve azınlık yaratılmamasının garantisi olduğunu anlatan Orgeneral Başbuğ, “Üniter devlet yapısına zarar verecek düzenlemelerden ve düşüncelerden kaçınılmalıdır” dedi.

“LAİKLİK TEMEL DİREK”
Türkiye Cumhuriyeti’nin demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğunu vurgulayan Orgeneral Başbuğ, bu niteliklerin, Cumhuriyetin değiştirilemez temel niteliklerini oluşturduğunu belirtti.

Laiklik ilkesinin Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesinin temel direklerinden biri ve Türkiye Cumhuriyeti’ni oluşturan tüm değerlerin de temel taşı olduğunu kaydeden Orgeneral Başbuğ, laikliğin işlevsel tanımının; Anayasanın başlangıç ile 24. ve 174. maddelerinde yer aldığını söyledi.

Orgeneral Başbuğ, “Anayasa Mahkemesinin, Anayasa’yı resmen yorumlamaya yetkili tek organ olarak, laikliğe ilişkin yapmış olduğu yorumlar, laikliğin anlamının ortaya konulmasında vazgeçilmez kaynaktır” dedi.

Laikliğin ne anlama geldiğini ifade ederken çokça yapılan hatanın, laikliğin ne anlama geldiğine ilişkin düşüncelere bir bütün olarak bakılmaması olduğunu ifade eden Orgeneral Başbuğ şunları kaydetti:

“Türk Silahlı Kuvvetlerinin laikliğe ilişkin vazgeçilmez duruşu; Anayasa’nın 24’üncü maddesinde açıkça ifade edilen ‘Kimse, devletin sosyal, ekonomik, siyasi ve hukuki temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasi veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne surette olursa olsun, dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez veya kötüye kullanamaz’ ilkesine herkesin sıkı sıkıya bağlı kalması, dinin veya dini duyguların, dince kutsal sayılan şeylerin istismar edilmemesidir. Şu konuyu da açıkça ifade etmek isterim ki askerlik mesleği, moral değerlere önem veren mesleklerin başında gelmektedir. Elbette bireysel moral değerler açısından din de bir unsurdur.”

“DEMOKRATİK YAŞAMDA ÇOĞULCULUĞUN ESAS OLMASI GEREK”
Cumhuriyetin diğer temel niteliğinin ise demokrasi olduğunu belirten Orgeneral Başbuğ, Türk Silahlı Kuvvetlerinin demokrasiye ve demokratik kurallara karşı saygılı olduğunu söyledi.

“Demokrasi temel hak ve özgürlüklerin çoğunluğa karşı da güvencede olduğu bir rejim” değerlendirmesinde bulunan Orgeneral Başbuğ, bu nedenle, “demokratik yaşamda çoğulculuğun esas olması gerektiğini” vurguladı.

“Laiklik ilkesinin demokrasi ile çatıştığını iddia etmek de sağlam bir temele dayanmamaktadır. Aksine, laik düzen Türk demokrasisinin gelişmesinde ana itici gücü oluşturmuştur. Etrafımızdaki bazı ülkelere bakılırsa bu gerçek görülebilir” diyen Orgeneral Başbuğ, Prof. Dr. John Esposito’nun “demokrasinin aşırı şekilde popüler amaçlara yönlendirilmesi de laik düzenin aleyhine sonuçlar doğurabilir” ifadesini hatırlattı.

Cumhuriyetin diğer iki temel niteliği olan sosyal ve hukuk devleti ilkelerinin de çok önemli olduğunu vurgulayan Orgeneral Başbuğ, hukuk devletinin; genel anlamda hukuk kurallarına bağlı olan ve bütün vatandaşlarına hukuki güvenceler sağlayan devlet olduğunu belirterek hukuk devletinin herkes için ne kadar önemli olduğunun aşikar olduğunu söyledi.